Colonoscopy: Menene Shi Kuma Me Za a Sa Ran Faruwa

Wannan shafi na duk wanda ke da colonoscopy da ke tafe ko kuma yana yanke shawara kan yin sa. Ya ƙunshi shirye-shiryen da ake yi, abin da ke faruwa yayin gwajin, sau nawa ake maimaita shi, haɗarin da ke tattare da shi, da kuɗin sa.

Sigar sauƙi

Colonoscopy yana ba likita damar duba dukan rufin cikin hanjin ku (colon) da dubura (rectum). Kayan aikin shi ne colonoscope — siririn bututu mai sassauƙa da ke da haske, kamara, da ƙaramin kayan aiki don cire nama. Ana shigar da shi a hankali ta dubura (anus) zuwa cikin rectum, sannan ya haura ta cikin dukan hanjin.

Wannan gwaji na musamman ne saboda yana yin ayyuka biyu a lokaci ɗaya. Yana iya gano girma da ake kira polyps. Haka kuma yana iya cire su a wannan ziyarar. Wasu polyps na iya rikidewa a hankali su zama kansa cikin shekaru. Cire su na iya hana kansa tun kafin ta fara.

Colonoscopy shi ne kaɗai gwajin tantancewa na yau da kullum da zai iya gano da cire girma a dukan hanjin a cikin aiki ɗaya. (Sigmoidoscopy ma na iya cire girma, amma a ƙasan ɓangaren hanjin kawai.)

Shiryawa: shirye-shiryen tsaftace hanji

Likita yana buƙatar gani sarai, don haka dole hanjin ku ya zama babu komai a ciki gaba ɗaya. A kwana ɗaya ko biyu kafin gwajin za ku:

• Canza abincin ku, yawanci ku koma shan ruwa mai tsabta kawai (clear liquids) ranar da ta gabaci gwajin
• Daidaita wasu magunguna, idan ƙungiyar kulawar ku ta gaya muku
• Sha wani ruwa na musamman na tsaftace hanji (bowel prep) wanda ke sa bayan gida mai ruwa don wanke hanjin ya zama tsaf

Yawancin mutane suna cewa shirye-shiryen shi ne mafi wahala. Ba shi da zafi, sai dai yana da wahala, domin za ku ɗauki lokaci kusa da banɗaki. Duk da haka, tsaftataccen hanji yana da matuƙar muhimmanci. Kashin da ya rage a cikin hanji na iya hana likita ganin rufin sarai.

Tsaftace hanji sosai shi ne ke sa gwajin ya zama daidai — ku bi umarnin daidai yadda aka ba ku.

Yayin gwajin

A ranar gwajin, yawancin mutane suna samun maganin kwantar da hankali (sedation) — magani don taimaka muku ku natsu ko ku yi barci mara nauyi. Wannan yana nufin za ku ji ɗan rashin jin daɗi ko babu kwata-kwata. Likita yana hura ɗan iska a hankali cikin hanjin don buɗe shi da ganin rufin sosai. NIDDK ta ce gwajin kansa yawanci yana ɗaukar ƙasa da awa ɗaya.

Likita ya ga polyp ko wani wuri da ba ya kama da na al'ada? Sau da yawa za su iya cire shi a lokacin ta cikin colonoscope. Ana kiran wannan polypectomy. Ana aika naman zuwa ɗakin gwaje-gwaje (lab) a duba shi ƙarƙashin na'urar hangen nesa (microscope). Ɗakin gwajin yana duba ko akwai ƙwayoyin halitta marasa kyau ko na kansa.

Saboda maganin kwantar da hankali, za ku buƙaci wani ya tuƙa ku gida. Kuna iya jin kumburin ciki ko iska na ɗan lokaci yayin da iskar ke fita daga jikin ku.

Sau nawa kuke buƙatar sa

A ce kuna da matsakaicin haɗari kuma sakamakon colonoscopy ɗin ku ya zo na al'ada. Masana sai su ba da shawarar maimaita gwajin kowace shekara 10. Wannan dogon tazarar tana aiki saboda colonoscopy yana duba dukan hanjin kuma yana cire polyps a hanya.

Lokacin ku na iya bambanta idan:

• An gano polyps kuma an cire su
• Kuna da tarihin cutar kansar hanji (colorectal cancer) a cikin iyali
• Kuna da wata cuta da aka gada kamar Lynch syndrome
• Kuna da cutar kumburin hanji (inflammatory bowel disease)

A irin waɗannan yanayi, likitan ku na iya ba da shawarar farawa da wuri ko dawowa akai-akai.

Shekara goma ita ce tazarar da aka saba kawai ga mutanen da ke da matsakaicin haɗari kuma sakamakonsu na al'ada ne — likitan ku zai tsara jadawalin da ya dace da ku.

Auna haɗarin

Colonoscopy gabaɗaya yana da aminci. Amma kamar kowane aiki, yana da wani haɗari. Manyan haɗarin su ne:

• Zubar jini, galibi bayan an cire polyp
• Yagewa (perforation) a bangon hanjin, wanda ba a cika samu ba amma yana da tsanani

Waɗannan matsaloli suna faruwa a cikin ƙananan lokuta. Ƙungiyar kulawar ku za ta yi muku bayanin takamaiman haɗarin kafin gwajin, don ku yanke shawara da cikakken sani.

Kuɗi da inshora

Gwajin tantance cutar kansar hanji sabis ne na rigakafi. Ana buƙatar da yawa daga cikin tsare-tsaren lafiya, Health Insurance Marketplace, da Medicare su taimaka wajen biyan kuɗin sa. Abu ɗaya da ya kamata ku sani: idan colonoscopy ya zo ne don bin diddigin wani gwajin tantancewa da ya nuna alamar cuta (positive), ko kuma aka cire polyp yayin gwajin tantancewa, wasu kamfanonin inshora na iya ɗaukar sa a matsayin gwajin gano cuta (diagnostic) su karɓi kuɗi daban.

Dokokin biyan kuɗi sun bambanta, don haka yana da kyau ku tambayi kamfanin inshorar ku kafin gwajin, don ku san abin da za ku iya biya.

Ku tambayi tsarin inshorar ku yadda ake biyan colonoscopy na tantancewa — da abin da zai canza idan aka gano polyp.

Lokacin neman taimako da wuri

• Ku kira 911 ko ku je sashen gaggawa idan ciwon cikin ku ya yi tsanani bayan gwajin, ko zubar jini daga dubura bai tsaya ba, ko kuna jin kamar za ku suma, jiri, ko rauni fiye da yadda aka saba.
• Ku nemi kulawar likita nan take (ku kira ƙungiyar kulawar ku, ko ku je sashen gaggawa idan ba za ku iya samun su ba) idan bayan gida mai jini bai inganta ba, ko kun kamu da zazzaɓi a kwanakin bayan gwajin. NIDDK ta ce zubar jini na iya jinkirta har zuwa makonni 2.
• Ku kira ƙungiyar kulawar ku cikin kwana ɗaya ko biyu idan kumburin ciki da iska ba su ragu ba, ko illolin magani sun hana ku gama shan maganin tsaftace hanji kafin lokacin ganawar ku.

Tushe: NIDDK — Colonoscopy; NCI — Gwaje-gwajen Tantancewa don Gano Cutar Kansar Hanji da Polyps.