Kè Plen, Vomisman ak Tretman Kansè

Paj sa a se pou moun ki gen kè plen oswa vomisman akoz tretman kansè, ak pou moun k ap pran swen yo. Li pale sou kòz yo, medikaman, konsèy pou chak jou, ak kilè pou chèche èd.

Sa kè plen ak vomisman ye

Kè plen se lè ou santi vant ou pa bon, tankou ou gen anvi vomi. Vomisman se lè ou vomi. Tou de se efè segondè komen nan tretman kansè, tankou chimyoterapi (chemotherapy) ak radyoterapi (radiation therapy).

Pati ki rasire a: medikaman kont kè plen yo souvan anpeche oswa soulaje kè plen ak vomisman anvan yo kòmanse oswa anvan yo tounen yon pwoblèm. Vomisman ki pa kontwole ka mennen pwoblèm grav. Pami yo gen dezidratasyon, dezekilib elektwolit (yon twoub nan sèl ak mineral kò a), ak pèt pwa. Se poutèt sa li vo lapenn jere l bonè.

Kè plen ak vomisman ka rive nan diferan moman:

• Egi — nan 24 èdtan apre tretman an.
• An reta — 1 a 7 jou apre.
• Antisipatwa — anvan tretman an, akoz anviwònman tretman an ki deklanche l.
• Kwonik — li kontinye apre tretman an fini.

Sa ki lakòz yo

Kansè a ak tretman kansè yo ka tou de lakòz kè plen ak vomisman. Lòt kòz gen ladan enkyetid (anksyete), medikaman pou doulè, pran sèten medikaman lè vant ou vid, ak lòt maladi.

Kè plen ak vomisman ka yon siy kèk kalite kansè. Pami yo gen kansè nan vant (abdomen), kansè nan sèvo ak sistèm nève santral, kansè avanse, ak kansè ki gaye nan zo yo. Anpil tretman ka lakòz yo tou. Pami yo gen chimyoterapi, radyoterapi, terapi sible (targeted therapy), imunoterapi, grèf mwèl zo oswa grèf selil souch (stem cell transplant), ak operasyon.

Medikaman ki ede

Medikaman yo rele antiemetik (antiemetics) mache byen pou anpeche ak soulaje kè plen ak vomisman. Doktè w ka preskri plis pase yon sèl kalite. Li pral di w tou kilè pou pran yo, tankou anvan oswa apre chimyoterapi, oswa yon sèten tan anvan ou manje.

Anjeneral, ou pral resevwa medikaman kont kè plen anvan chimyoterapi a kòmanse. Sa se paske kè plen ak vomisman ki soti nan chimyoterapi pi difisil pou trete yon fwa yo parèt. Gen anpil kalite antiemetik. Doktè w ap chwazi sa ki koresponn ak sitiyasyon w.

Konsèy pou chak jou pou jere sentòm yo

• Bwè anpil likid. Bwè ti gòje dlo, bouyon, ji fwi, ginger ale, te, oswa bwason espò pandan tout jounen an pou evite dezidratasyon.
• Manje manje ki dous pou vant ou. Manje frèt mache byen: fresko (popsicles), pouding, yogout, ak jelatin. Manje fad ki gen lanmidon tou, tankou pen griye, diri, pat senp, biskwit sèk (crackers), ak pretzel. Manje ak bwason ki gen jenjanm ka ede.
• Evite sèten manje. Pa manje manje ki gra, fri, sikre, oswa pike si yo fè ou santi w mal.
• Evite gwo odè lè w ap manje. Kafe, pwason, zonyon, ak lay ka deranje w. Mande lòt moun kwit manje, epi manje nan yon chanm ki byen ayere.
• Manje ti repa pi souvan. Eseye senk a sis ti repa olye twa gwo repa.
• Repoze w apre ou fin manje. Chita dwat, oswa kouche ak tèt ou leve, pandan 30 minit apre ou fin manje.
• Kenbe yon dosye. Note kilè ou santi kè plen ak sa ou te manje oswa fè anvan. Sa ede ekip ou a jwenn sa ki deklanche l.

Teknik detant ka ede tou. Pami yo gen respire fon, imajri gide (guided imagery), ipnoz, masaj, mizik, ak meditasyon. Akipresyon sou yon pwen nan ponyèt ou ka soulaje kè plen, e braslè Sea-Band ka fè sa tou. Tou de itilize ansanm ak medikaman, kidonk mande doktè w anvan. Toujou pale ak doktè w anvan ou eseye sipleman oswa lòt terapi altènatif, paske kèk ladan yo ka fè tretman kansè yo mache mwens byen.

Kè plen ak vomisman nan timoun

Kè plen ak vomisman se efè segondè grav pou timoun k ap resevwa tretman pou kansè. Anpil nan menm medikaman yo itilize pou granmoun ka trete yo, souvan ak pi piti dòz. Kèk terapi entegratif ka itil espesyalman pou timoun. Pami yo gen ipnoz, imajri gide, terapi ak mizik, gwoup sipò, ak jwèt reyalite vityèl.

Veye kè plen an reta nan timoun. Li ka pi difisil pou remake. Yon chanjman nan fason timoun nan manje ka sèl siy lan. Di ekip pitit ou a nenpòt kè plen, vomisman, oswa chanjman sibit nan abitid manje.

Kilè pou chèche èd pi vit

MedlinePlus montre ki kote limit la ye pou vomisman nan granmoun.

• Rele 911 oswa ale nan yon sal ijans si gen san nan sa ou vomi a, oswa si sa ou vomi a parèt fonse, tankou ma kafe. Ale tou si ou gen yon lafyèv 100.4°F (38°C) oswa plis pandan tretman an: NCI konsidere enfeksyon pandan tretman kansè kòm yon bagay ki ka touye moun e ki bezwen swen ijan, epi vomisman ka anpeche w kenbe antibyotik yo nan vant ou.
• Rele ekip swen ou a touswit si vomisman an dire plis pase 24 èdtan, pa gen anyen ki rete nan vant ou pandan 12 èdtan oswa plis, ou pa pipi pandan 8 èdtan, doulè nan vant ou grav, ou gen tèt fè mal oswa kou rèd, oswa ou vomi twa fwa oswa plis nan yon sèl jou. MedlinePlus di pou chèche swen medikal touswit pou bagay sa yo. Si ou pa ka jwenn ekip ou a, rele 911 oswa ale nan sal ijans.
• Rele ekip swen ou a nan yon jou oswa de si medikaman kont kè plen ou a pa kenbe kè plen an ankò. Gen lòt antiemetik pou eseye, epi yo ka chanje dòz la oswa lè pou pran l.

Sous: MedlinePlus, Kè plen ak vomisman - granmoun ak NCI, Enfeksyon ak Netwopeni pandan Tretman Kansè.

Jwenn sipò

Kè plen ak vomisman ka difisil ni fizikman ni emosyonèlman. Mande ekip swen sante ou a sipò. Yo ka ede w prepare w epi travèse moman difisil yo. Moun k ap bay swen ak manm fanmi ka jwenn sijesyon itil nan resous NCI pou moun k ap bay swen.