ፓሊያቲቭ እንክብካቤ ምንድን ነው? በካንሰር ወቅት የሚደረግ የምቾት እንክብካቤ

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ ምን እንደሆነ

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ እንደ ካንሰር ላለ ከባድ ወይም ለሕይወት አስጊ ለሆነ ሕመም ላሉ ሰዎች የሕይወት ጥራትን ለማሻሻል የታሰበ እንክብካቤ ነው። ካንሰርን ለማዳን ከታለመ ሕክምና ጋር አብሮ ሊሰጥ ይችላል። ብቻውንም ሊሰጥ ይችላል።

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ መላውን ሰው ይመለከታል፣ ሕመሙን ብቻ አይደለም። ግቡ ምልክቶችንና የጎንዮሽ ጉዳቶችን በተቻለ ፍጥነት መከላከል ወይም ማከም ነው። ይህ የሕመሙንና የሕክምናውን ውጤቶች ይሸፍናል። እንዲሁም ተያያዥ የስነ ልቦና፣ ማህበራዊ እና መንፈሳዊ ጉዳዮችን ይሸፍናል።

ፓሊያቲቭ እንክብካቤን በሆስፒታል፣ በውጪ ታካሚ ክሊኒክ፣ በረጅም ጊዜ እንክብካቤ ተቋም ወይም በቤት ውስጥ ማግኘት ይችላሉ። ፍቃድ ያለው የጤና እንክብካቤ አቅራቢ ይመራዋል። ዕድሜያቸው ወይም የበሽታው ደረጃ ምንም ይሁን ማንኛውም ሰው ሊያገኘው ይችላል።

ካንሰርን ለማከም የሚያገለግሉ ብዙዎቹ ተመሳሳይ ዘዴዎች የበለጠ ምቾት እንዲሰማዎት ሊረዱ ይችላሉ። ሐኪሞች ሕመም የሚያስከትል እጢን እድገት ለማዘግየት ኬሞቴራፒ ወይም ራዲየሽን ሕክምና ሊሰጡ ይችላሉ። ቀዶ ጥገና በነርቮች ላይ ጫና የሚያደርግ እብጠትን ሊያስወግድ ይችላል።

ማን እንደሚሰጠው

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ በተለምዶ የሚሰጠው በፓሊያቲቭ እንክብካቤ ባለሙያዎች ነው። እነዚህ ልዩ ስልጠና ያላቸው፣ አንዳንድ ጊዜም ሰርተፍኬት ያላቸው የጤና እንክብካቤ ባለሙያዎች ናቸው። እነሱ ካንሰር ላለባቸው ሰዎች ሊገጥሙ በሚችሉ አካላዊ፣ ስሜታዊ፣ ማህበራዊ እና መንፈሳዊ ጉዳዮች ላይ ያተኩራሉ።

እነዚህ ባለሙያዎች ብዙውን ጊዜ እንደ ቡድን ይሠራሉ። ይህ ቡድን ሐኪሞችን፣ ነርሶችን፣ የተመዘገቡ የአመጋገብ ባለሙያዎችን፣ ፋርማሲስቶችን፣ ኦክዩፔሽናል ቴራፒስቶችን፣ ፊዚካል ቴራፒስቶችን፣ ቻፕሌኖችን፣ ስነ ልቦና ባለሙያዎችን እና ማህበራዊ ሠራተኞችን ሊያካትት ይችላል። የፓሊያቲቭ እንክብካቤ ቡድን ካንሰርዎን ከሚያክመው የኦንኮሎጂ ቡድንዎ ጋር በጋራ ይሠራል። እነሱ በጋራ እንክብካቤዎን ያስተዳድራሉ እንዲሁም የተሻለውን የሕይወት ጥራት ይደግፋሉ። እንዲሁም ተንከባካቢዎችን ይደግፋሉ፣ የጤና እንክብካቤ ቡድን አባላት እንዲግባቡ ይረዳሉ፣ እና ስለ እንክብካቤ ግቦች የሚደረጉ ውይይቶችን ይመራሉ።

ምን እንደሚመለከት

የካንሰር ውጤቶች ከሰው ወደ ሰው ይለያያሉ። ስለዚህ ፓሊያቲቭ እንክብካቤ ሰፊ ፍላጎቶችን ሊመለከት ይችላል፦

• አካላዊ። ሊታከሙ የሚችሉ የተለመዱ ምልክቶች ሕመም፣ ድካም፣ የምግብ ፍላጎት ማጣት፣ ማቅለሽለሽ፣ ማስመለስ፣ የትንፋሽ ማጠር እና እንቅልፍ ማጣትን ያካትታሉ።
• ስሜታዊ እና መቋቋም። ባለሙያዎች ከካንሰር ጋር ለሚመጡ ስሜቶች እንደ ድብርት፣ ጭንቀት እና ፍርሃት ላሉ ችግሮች ማገዣ መርጃዎችን ሊሰጡ ይችላሉ።
• መንፈሳዊ። ሰዎች ብዙ ጊዜ ከካንሰር ምርመራ በኋላ ትርጉምን በጥልቀት ይፈልጋሉ። የፓሊያቲቭ እንክብካቤ ባለሙያ እምነትዎንና እሴቶችዎን እንዲያስሱ ሊረዳዎት ይችላል። ግቡ ከሁኔታዎ ጋር የሚስማማ የሰላም ወይም የተቀባይነት ስሜት ነው።
• የተንከባካቢ ፍላጎቶች። ቤተሰብና ጓደኞችም ተለዋዋጭ ፍላጎቶች አላቸው፣ እናም ብዙ ተንከባካቢዎች ተጨናንቀው ይሰማቸዋል። ባለሙያዎች ተንከባካቢዎች እንዲቋቋሙና የሚያስፈልጋቸውን ድጋፍ እንዲያገኙ ሊረዱ ይችላሉ።
• ተግባራዊ ፍላጎቶች። ስለ ገንዘብና ሕጋዊ ስጋቶች፣ ስለ ኢንሹራንስ ጥያቄዎች እና በስራ ላይ ስላሉ ችግሮች ሊረዱ ይችላሉ። እንዲሁም ስለ እንክብካቤ ግቦችና ስለ ቅድመ መመሪያዎች (advance directives) ውይይቶችን ሊረዱ ይችላሉ።

መቼ እንደሚጠቀም

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ ከምርመራ እስከ ሕይወት መጨረሻ ድረስ በካንሰር እንክብካቤ ወቅት በማንኛውም ጊዜ ሊሰጥ ይችላል። ፓሊያቲቭ እንክብካቤ የሚያገኝ ሰው በተመሳሳይ ጊዜ የካንሰር ሕክምናውን መቀጠል ይችላል።

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ እና ሆስፒስ አንድ አይነት አይደሉም

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ በካንሰር ሕክምና ወቅት በማንኛውም ጊዜ ሊጀምር ይችላል። የሆስፒስ እንክብካቤ በኋላ ይጀምራል። ማዳን ግብ መሆኑ ሲቀርና ብቸኛው ትኩረት የሕይወት ጥራት ሲሆን ይጀምራል።

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ ታካሚዎችና የሚወዷቸውን ሰዎች ወደ ሆስፒስ እንዲሸጋገሩ ሊረዳ ይችላል። ለሕይወት መጨረሻ ቅርብ ለሚከሰቱ አካላዊ ለውጦች ያዘጋጃቸዋል። የተለያዩ ሀሳቦችንና ስሜቶችን እንዲቋቋሙ ይረዳቸዋል። እንዲሁም ለቤተሰብ አባላትና ተንከባካቢዎች ድጋፍ ይሰጣል።

ፓሊያቲቭ እንክብካቤ ማግኘትና ክፍያ

ኦንኮሎጂስቱ፣ ወይም በኦንኮሎጂ ቡድኑ ውስጥ ያለ ማንኛውም ሰው፣ ስለ ፓሊያቲቭ እንክብካቤ ለመጠየቅ የመጀመሪያው ሰው ነው። በአካላዊና ስሜታዊ ፍላጎቶችዎ መሠረት ወደ ፓሊያቲቭ እንክብካቤ ባለሙያ ሊመሩዎት ይችላሉ። አንዳንድ ብሔራዊ ድርጅቶች በክፍለ ግዛት የተከፋፈሉ የአቅራቢዎች ዝርዝሮችን ይይዛሉ።

የግል የጤና ኢንሹራንስ ብዙውን ጊዜ የፓሊያቲቭ እንክብካቤ አገልግሎቶችን ይሸፍናል። Medicare እና Medicaid እንዲሁ አንዳንድ ዓይነት ፓሊያቲቭ እንክብካቤን ይከፍላሉ። የ Medicaid ሽፋን በክፍለ ግዛት ይለያያል። ኢንሹራንስ ከሌልዎት፣ ወይም ስለ ሽፋንዎ እርግጠኛ ካልሆኑ፣ ማህበራዊ ሠራተኛ ወይም የሆስፒታልዎ የገንዘብ አማካሪ እርዳታ እንዲሰጥዎት ይጠይቁ።

ምርምር ፓሊያቲቭ እንክብካቤን ይደግፋል። ጥናቶች እንደሚያሳዩት ለታካሚዎችና ለቤተሰቦች ጤናና ደህንነት ጠቃሚ ሊሆን ይችላል። አንዳንድ ጥናቶች ከላቀ ካንሰር ምርመራ በኋላ ብዙም ሳይቆይ ፓሊያቲቭ እንክብካቤን መጨመርን መርምረዋል። የሕይወት ጥራትንና ስሜትን ሊያሻሽል እንደሚችል አግኝተዋል። ሰዎች ረዘም ላለ ጊዜ እንዲኖሩ እንኳ ሊረዳ ይችላል። American Society of Clinical Oncology ላቀ ካንሰር ያለባቸው ሁሉም ታካሚዎች ፓሊያቲቭ እንክብካቤ እንዲያገኙ ይመክራል።

የውይይት ዕቅድ ማውጣት

ተያያዥ የዕቅድ መመሪያዎች አሁን መቼ ሆስፒስን ማሰብ እንደሚገባ (in English)፣ ስለ እንክብካቤ ግቦች የሚደረጉ ውይይቶች (in English)፣ እና DNR ትዕዛዞችና የካንሰር እንክብካቤ (in English) ያካትታሉ። እነዚህ ገጾች ከእንክብካቤ ቡድኑ ጋር ለሚደረጉ ውይይቶች የትምህርት መነሻ ናቸው።