Ciwon Kansa Mai Yaɗuwa (Metastatic Cancer): Lokacin da Ciwon Kansa Ya Yaɗu

Sigar mai sauƙi

Ciwon kansa da ya yaɗu daga inda ya fara zuwa wani sashe na jiki mai nisa ana kiran shi ciwon kansa mai yaɗuwa (metastatic cancer). Ga yawancin nau'ukan ciwon kansa, ana kuma kiran shi ciwon kansa na mataki na 4. Tsarin da ta hanyarsa ƙwayoyin cutar kansa ke yaɗuwa zuwa wasu sassan jiki ana kiransa metastasis.

Likitoci suna duban ƙwayoyin cutar kansa masu yaɗuwa a ƙarƙashin na'urar hangen nesa (microscope) kuma suna gwada su ta wasu hanyoyi. Ƙwayoyin suna da halayen kama da na ciwon kansa na farko (asali). Ba su kama da ƙwayoyin da ke wurin da aka gano ciwon kansar mai yaɗuwa ba. Ta haka ne likitoci suke iya gane cewa ciwon kansar ya yaɗu daga wani sashe na jiki.

Ciwon kansa mai yaɗuwa yana rikeda sunan ciwon kansar da ya fito daga can, ko a ina ya tafi.

Me ya sa sunan ya kasance iri ɗaya

Ciwon kansa mai yaɗuwa yana da suna iri ɗaya da ciwon kansa na farko. Misali, ciwon nono da ya yaɗu zuwa huhu. Ana kiransa ciwon nono mai yaɗuwa, ba ciwon huhu ba. Ana kuma bi da shi a matsayin ciwon nono na mataki na 4, ba a matsayin ciwon huhu ba.

Wani lokaci likitoci ba za su iya gane inda ciwon kansa mai yaɗuwa ya fara ba. Wannan nau'in ana kiransa ciwon kansa mai asali wanda ba a sani ba (cancer of unknown primary), ko CUP.

Yadda ciwon kansa yake yaɗuwa

Ƙwayoyin cutar kansa suna yaɗuwa ta cikin jiki ta matakai jere. Waɗannan matakan sun haɗa da:

1. girma zuwa cikin, ko mamaye, nama na yau da kullum da ke kusa.
2. motsawa ta cikin bangon ƙwayoyin lymph ko jijiyoyin jini na kusa.
3. tafiya ta cikin tsarin lymphatic da jinin jiki zuwa wasu sassan jiki.
4. tsayawa a cikin ƙananan jijiyoyin jini a wuri mai nisa, mamaye bangon jijiyar, sannan matsawa zuwa cikin naman da ke kewaye da su.
5. girma a cikin wannan naman har sai an samar da ƙaramin kumburi.
6. sanya sabbin jijiyoyin jini su girma. Wannan yana samar da wadatar jini, wanda yake bawa kumburin mai yaɗuwa damar ci gaba da girma.

Mafi yawan lokuta, ƙwayoyin cutar kansa masu yaɗuwa sukan mutu a wani lokaci a hanya. Amma idan yanayi ya kasance daidai ga ƙwayoyin cutar kansa a kowane mataki, wasu daga cikinsu na iya samar da sabbin kumburi a wasu wurare na jiki. Ƙwayoyin cutar kansa masu yaɗuwa na iya kuma kwanta ba tare da aiki ba a wurin mai nisa na tsawon shekaru da yawa kafin su fara girma kuma, idan hakan ma zai faru.

Inda ciwon kansa yake yaɗuwa

Ciwon kansa na iya yaɗuwa zuwa kusan kowane sashe na jiki. Amma nau'ukan ciwon kansa daban-daban suna da yanayin yaɗuwa zuwa wasu wurare fiye da wasu. Wurare mafi yawa da ciwon kansa yakan yaɗu su ne ƙashi, hanta, da huhu.

Ga manyan wurare da ciwon kansa na kowa yakan yaɗu, ban da ƙwayoyin lymph.

• Mafitsara (Bladder): ƙashi, hanta, huhu.
• Nono: ƙashi, kwakwalwa, hanta, huhu.
• Hanji (Colon): hanta, huhu, peritoneum.
• Koda (Kidney): gland na adrenal, ƙashi, kwakwalwa, hanta, huhu.
• Huhu (Lung): gland na adrenal, ƙashi, kwakwalwa, hanta, wani huhun.
• Melanoma: ƙashi, kwakwalwa, hanta, huhu, fata, tsoka.
• Kwai (Ovary): hanta, huhu, peritoneum.
• Pancreas: hanta, huhu, peritoneum.
• Prostate: gland na adrenal, ƙashi, hanta, huhu.
• Ciki (Stomach): hanta, huhu, peritoneum.

Alamomin da za su iya bayyana

Ciwon kansa mai yaɗuwa ba koyaushe yake haifar da alamomi ba. Idan alamomi suka bayyana, yadda suke ji da yawan da suke faruwa ya dogara da girman wuri da matsayin kumburin mai yaɗuwa. Wasu alamomin da suka zama ruwan dare sun haɗa da:

• ciwo da karayar ƙashi, idan ciwon kansa ya yaɗu zuwa ƙashi.
• ciwon kai, kamewa (seizures), ko juwa, idan ciwon kansa ya yaɗu zuwa kwakwalwa.
• ƙarancin numfashi, idan ciwon kansa ya yaɗu zuwa huhu.
• jaundice (rawaya a fata ko idanu) ko kumburin ciki, idan ciwon kansa ya yaɗu zuwa hanta.

Manufofin magani

Akwai magungunan da yawancin nau'ukan ciwon kansa mai yaɗuwa. Sau da yawa manufar ita ce sarrafa ciwon kansar ta hanyar dakatar da ko rage saurin girmarsa. Wasu mutane suna rayuwa har shekaru masu yawa da ciwon kansa mai yaɗuwa da aka sarrafa da kyau.

Wasu magungunan na iya inganta ingancin rayuwa ta hanyar sassauta alamomi. Wannan nau'in kulawa ana kiransa palliative care. Ana iya bayarwa a kowane lokaci a lokacin maganin ciwon kansa.

Wane magani da mutum zai samu ya dogara da abubuwa da yawa. Nau'in ciwon kansa na farko. Inda ya yaɗu. Magungunan da suka riga suka sha a baya. Da lafiyarsu gabaɗaya.

Don jagororin matakai na gaba na musamman ga ciwon kansa, duba ciwon nono mai yaɗuwa (in English), ciwon huhu na mataki na 4 (in English), ciwon hanji mai yaɗuwa (in English), ciwon prostate mai yaɗuwa (in English), da oligometastatic cancer (in English).

Kallon gaba

Idan aka gaya wa mutum cewa ba za a iya sarrafa ciwon kansarsu ba, su da masoyansu na iya son yin magana kan kulawar ƙarshen rayuwa. Palliative care na koyaushe akwai, ko mutum ya zaɓi ci gaba da maganin ciwon kansar ko a'a. Yana can don sarrafa alamomin ciwon kansa da illolin magani.

Masu bincike suna ci gaba da nazarin sabbin hanyoyin kashe ƙwayoyin cutar kansa na farko da masu yaɗuwa, ko dakatar da girmarsu. Wannan aikin ya haɗa da taimaka wa tsarin garkuwar jiki ya yaƙi ciwon kansa, toshe matakan da ke bawa ƙwayoyin cutar kansa damar yaɗuwa, da kai hari ga takamaiman canje-canjen kwayar halitta a cikin kumburi.

Ko da bayan ciwon kansa ya yaɗu, akwai zaɓuɓɓukan magani, kuma kulawar da za ta taimaka wa mutane su ji daɗi koyaushe akwai.