Đọc bài viết này bằng tiếng Anh →
Ăn uống trong khi hóa trị: Những điều cần biết
Hóa trị có thể gây buồn nôn, thay đổi vị giác và ăn không thấy ngon, những tình trạng này đến rồi đi theo từng chu kỳ.
Hóa trị thường ảnh hưởng đến việc ăn uống theo từng đợt, theo chu kỳ điều trị của quý vị: có ngày thấy ổn, có ngày khó khăn hơn. Ăn uống đầy đủ vào những ngày khỏe, giữ sẵn các món dễ ăn cho những ngày khó, kiểm soát buồn nôn và thay đổi vị giác, và uống đủ nước đều có ích. Hãy nói với đội ngũ chăm sóc về các vấn đề khi ăn, vì phần lớn có thể được giảm nhẹ.
Trang này dành cho bất kỳ ai sắp bắt đầu hoặc đang hóa trị, và cho những người nấu ăn cho họ. Trang giải thích vì sao việc ăn uống thay đổi, cách lên kế hoạch theo chu kỳ của quý vị, và khi nào cần gọi để được giúp đỡ.
Hóa trị ảnh hưởng đến việc ăn uống như thế nào
Hóa trị tác động lên toàn cơ thể. Thuốc ảnh hưởng đến các tế bào phát triển nhanh, kể cả những tế bào lót đường tiêu hóa và miệng. Điều đó có thể gây buồn nôn, thay đổi vị giác và khứu giác, đau miệng hoặc họng, ăn không thấy ngon, và thay đổi thói quen đi tiêu. Hóa trị thường được thực hiện theo chu kỳ, nên các tác động này thường đến rồi đi. Quý vị có thể thấy tệ hơn vào những ngày ngay sau một đợt điều trị và khá hơn vào cuối chu kỳ. Biết được quy luật này sẽ giúp quý vị lên kế hoạch.
Làm việc cùng chu kỳ
Hãy ăn uống đầy đủ khi quý vị thấy đủ sức, và nhẹ nhàng với bản thân khi không thể. Vào những ngày khỏe, hãy cố gắng ăn những bữa bổ dưỡng, giàu protein. Quý vị có thể nấu dư một chút để cấp đông. Cho những ngày khó khăn hơn, hãy giữ sẵn các món đơn giản như bánh quy giòn, súp, sữa chua, sinh tố, thức uống dinh dưỡng để việc ăn tốn ít công sức. NCI gợi ý ăn các bữa nhỏ cách nhau 2 đến 3 giờ, khoảng 5 hoặc 6 bữa mỗi ngày. Cách đó thường dễ hơn là cố nuốt ba bữa lớn.
Xử lý các vấn đề thường gặp
Với buồn nôn, hãy thử các món nguội ít mùi, các món nhạt, và ăn chậm. Hãy dùng thuốc chống buồn nôn mà đội ngũ đã cho, theo đúng hướng dẫn của họ. Với thay đổi vị giác, các món chua hoặc có gia vị và dụng cụ ăn bằng nhựa có thể giúp ích, và việc thử những món mà quý vị thường không chọn cũng vậy. Hóa trị có thể để lại vị kim loại trong miệng. Với miệng bị đau, các món mềm, ẩm, nhạt sẽ dịu hơn. Hãy nhấp từng ngụm nước suốt cả ngày. Không cần phải làm mọi thứ hoàn hảo.
Hóa trị cũng có thể làm giảm bạch cầu, khiến quý vị dễ bị nhiễm trùng hơn. An toàn thực phẩm quan trọng hơn bình thường. Hãy rửa tay và rửa trái cây, rau củ, nấu chín kỹ thịt và trứng, và chọn nước ép, các sản phẩm từ trứng và sữa đã tiệt trùng. NCI cũng khuyên tránh các loại phô mai mốc như phô mai xanh khi chỉ số máu của quý vị còn thấp.
Nói với đội ngũ của quý vị
Hãy cho đội ngũ biết về buồn nôn, sụt cân hoặc khó ăn. Những vấn đề này thường gặp và thường điều trị rất tốt. Họ muốn điều chỉnh việc chăm sóc hơn là để quý vị vất vả một mình. Hãy hỏi về các lựa chọn chống buồn nôn và xin được giới thiệu đến chuyên gia dinh dưỡng ung thư. NCI cho biết hãy nói ngay với đội ngũ nếu quý vị bắt đầu sụt cân, và báo nếu sụt hơn 3 đến 5 pound trong một tuần. Đây là thông tin chung, không phải lời khuyên dành riêng cho quý vị. Đội ngũ chăm sóc của quý vị, và chuyên gia dinh dưỡng nếu có, có thể điều chỉnh cho phù hợp với việc điều trị của quý vị.
Khi nào cần được giúp đỡ sớm hơn
- Hãy gọi ngay cho đội ngũ chăm sóc của quý vị, bất kể ngày hay đêm, nếu quý vị có nhiệt độ từ 100.4°F (38°C) trở lên, hoặc ớn lạnh và run, vào bất kỳ lúc nào trong khi hóa trị. CDC gọi sốt khi đang hóa trị là một tình trạng cấp cứu y tế, vì các tế bào chống nhiễm trùng của quý vị có thể đang thấp và sốt có thể là dấu hiệu duy nhất. Đừng chờ họ gọi lại, và đừng uống thuốc hạ sốt trước, vì thuốc có thể che giấu vấn đề. Không gọi được nhanh? Hãy đến phòng cấp cứu và nói rằng quý vị đang hóa trị.
- Hãy gọi 911 hoặc đến phòng cấp cứu nếu quý vị nôn ra máu hoặc chất trông giống bã cà phê, đi ngoài ra phân đen hoặc có máu, hoặc quá yếu, lú lẫn hay buồn ngủ đến mức không uống được. Đừng tự lái xe.
- Hãy gọi ngay cho đội ngũ chăm sóc của quý vị nếu quý vị không giữ được nước uống trong người, không đi tiểu trong 8 giờ hoặc nước tiểu rất sẫm màu, bị tiêu chảy hơn 24 giờ, hoặc miệng hay họng đau đến mức không thể ăn, uống hoặc ngủ.
- Hãy gọi cho đội ngũ chăm sóc của quý vị trong vòng một hoặc hai ngày nếu buồn nôn khiến quý vị không ăn được, táo bón không đỡ, hoặc quý vị đang sụt cân mà không chủ ý.