Ano ang Radiation Therapy?

Ang simpleng bersyon

Ang radiation therapy (tinatawag ding radiotherapy) ay isang gamutan sa kanser na gumagamit ng matataas na dosis ng radiation para patayin ang mga cancer cell at paliitin ang mga tumor. Sa mabababang dosis, ginagamit ang radiation sa mga x-ray para makita ang loob ng inyong katawan, tulad ng x-ray ng inyong ngipin o baling buto. Mas matataas nang husto ang dosis na ginagamit ng radiation therapy.

Gumagamit ang radiation therapy ng matataas na dosis ng radiation para patayin ang mga cancer cell at paliitin ang mga tumor.

Paano ito gumagana

Sa matataas na dosis, pinapatay ng radiation therapy ang mga cancer cell o pinapabagal ang kanilang paglaki sa pamamagitan ng pagpinsala sa kanilang DNA. Ang mga cancer cell na napinsala ang DNA nang hindi na maaayos ay humihinto sa paghahati o namamatay. Kapag namatay ang mga napinsalang selula, sinisira at inaalis ang mga ito ng katawan.

Hindi kaagad pinapatay ng radiation therapy ang mga cancer cell. Aabutin ng mga araw o linggo ng gamutan bago sapat na mapinsala ang DNA para mamatay ang mga cancer cell. Pagkatapos, patuloy na namamatay ang mga cancer cell sa loob ng mga linggo o buwan matapos ang radiation therapy.

Pinipinsala ng radiation ang DNA sa mga cancer cell para huminto ang mga ito sa paghahati o mamatay — pero hindi ito agad-agad.

Ang dalawang pangunahing uri

May dalawang pangunahing uri ng radiation therapy: external beam at internal.

Ang external beam radiation therapy ay nagmumula sa isang makina na nagtutok ng radiation sa inyong kanser. Malaki ang makina at maaaring maingay. Hindi kayo hinahawakan nito, ngunit maaari itong umikot sa inyo, na nagpapadala ng radiation sa isang bahagi ng inyong katawan mula sa maraming direksyon. Ito ay isang lokal na gamutan, ibig sabihin ay ginagamot nito ang isang tiyak na bahagi ng inyong katawan. Halimbawa, kung may kanser kayo sa baga, sa dibdib lamang kayo tatanggap ng radiation, hindi sa buong katawan.

Ang internal radiation therapy ay naglalagay ng pinagmumulan ng radiation sa loob ng inyong katawan. Maaaring solido o likido ang pinagmulan:

• Sa solidong pinagmulan, ang gamutan ay tinatawag na brachytherapy. Ang mga seed, ribbon, o kapsula na naglalaman ng pinagmumulan ng radiation ay inilalagay sa loob o malapit sa tumor. Tulad ng external beam radiation, ito ay isang lokal na gamutan.
• Sa likidong pinagmulan, ang gamutan ay isang anyo ng systemic therapy. Ang ibig sabihin ng systemic ay naglalakbay ang gamutan sa dugo patungo sa mga tissue sa buong katawan, na naghahanap at pumapatay ng mga cancer cell. Tinatanggap ninyo ito sa pamamagitan ng pag-inom o sa pamamagitan ng ugat gamit ang IV line. Sa systemic radiation, ang mga likido ng inyong katawan, tulad ng ihi, pawis, at laway, ay maglalabas ng radiation sa loob ng ilang panahon.

Kung aling uri ang gagamitin sa inyo ay nakadepende sa maraming salik, kabilang ang uri ng kanser, ang laki at lokasyon ng tumor, kung gaano ito kalapit sa mga sensitibong tissue, ang inyong pangkalahatang kalusugan, at kung magkakaroon kayo ng iba pang gamutan.

Bakit ito ginagamit at anong mga kanser ang ginagamot nito

Ginagamit ang radiation therapy para gamutin ang kanser at para maibsan ang mga sintomas nito. Kapag ginamit para gamutin ang kanser, maaari nitong pagalingin ang kanser, pigilan itong bumalik, o pigilan o pabagalin ang paglaki nito. Kapag ginamit para maibsan ang mga sintomas, tinatawag itong palliative treatment — halimbawa, pagpapaliit ng mga tumor para maibsan ang sakit, hirap sa paghinga, o kawalan ng kontrol sa pagdumi at pag-ihi.

Ginagamit ang external beam radiation therapy para gamutin ang maraming uri ng kanser. Ang brachytherapy ay kadalasang ginagamit para sa mga kanser sa ulo at leeg, suso, cervix, prostate, at mata. Ang radioactive iodine (I-131), isang systemic na gamutan, ay kadalasang ginagamit para sa ilang kanser sa thyroid.

Paano ito ginagamit kasama ng ibang gamutan

Para sa ilang tao, maaaring radiation lamang ang kailangang gamutan. Ngunit kadalasan, ginagamit ito kasama ng iba pang gamutan tulad ng operasyon, chemotherapy, at immunotherapy. Maaaring ibigay ang radiation bago, habang, o pagkatapos ng iba pang gamutan para mapabuti ang tsansang gumana ang gamutan.

Kapag pinagsama sa operasyon, maaaring ibigay ang radiation bago ang operasyon para paliitin ang kanser, habang nasa operasyon para direktang mapuntahan ang kanser, o pagkatapos ng operasyon para patayin ang anumang natitirang cancer cell.

Ang radiation ay madalas na isang bahagi lamang ng mas malaking plano ng gamutan.

Mga limitasyon sa panghabambuhay na dosis

May limitasyon sa dami ng radiation na ligtas na matatanggap ng isang bahagi ng inyong katawan sa buong buhay ninyo. Depende sa kung gaano karaming radiation na ang natanggap ng isang bahagi, maaaring hindi na kayo makatanggap ng radiation therapy sa bahaging iyon sa pangalawang pagkakataon. Ngunit kung ang isang bahagi ay nakatanggap na ng ligtas na panghabambuhay na dosis, maaaring magamot pa rin ang ibang bahagi kung sapat ang layo ng pagitan ng dalawang bahagi.

Pagkain at pagtatrabaho habang nasa gamutan

Maaaring magdulot ang radiation ng mga side effect na nagpapahirap sa pagkain, tulad ng pagduduwal, mga sugat sa bibig, at problema sa lalamunan. Dahil gumagamit ang inyong katawan ng maraming enerhiya para gumaling habang nasa gamutan, mahalagang kumain ng sapat na calories at protina para mapanatili ang inyong timbang. Kung nahihirapan kayo, kausapin ang inyong doktor o nurse, o makipag-usap sa isang dietitian.

May mga taong nagtatrabaho nang full-time habang nasa radiation therapy, habang ang iba ay part-time o hindi nagtatrabaho. Malamang na maganda pa ang inyong pakiramdam para magtrabaho sa simula, ngunit habang tumatagal ay maaari kayong makaramdam ng mas matinding pagod o panghihina. Pagkatapos ng gamutan, maaaring umabot ng ilang linggo o ilang buwan bago bumuti ang inyong pakiramdam.