Mệt mỏi do ung thư: Vì sao nó xảy ra và điều gì giúp ích

Mệt mỏi do ung thư là gì

Mệt mỏi do ung thư là một tình trạng do ung thư hoặc do điều trị ung thư gây ra, trong đó bạn cảm thấy kiệt sức hoặc cực kỳ mệt. Một số người cảm thấy mệt mỏi cực độ hầu như suốt thời gian và không thể thực hiện các công việc hằng ngày. Những người khác chỉ cảm thấy rất mệt. Nó cũng có thể được gọi là mệt mỏi liên quan đến ung thư.

Mệt mỏi do ung thư khác với mệt mỏi thông thường. Khi một người khỏe mạnh mệt, sự mệt mỏi thường do hoạt động gây ra và hết đi sau khi nghỉ ngơi hoặc ngủ. Mệt mỏi do ung thư không hết hoàn toàn khi ngủ hoặc nghỉ, và nó có thể xảy ra sau khi hoạt động ít hoặc không hoạt động gì.

Các dấu hiệu của mệt mỏi do ung thư bao gồm không có năng lượng, cảm giác kiệt quệ hoặc nặng nề, khó suy nghĩ hoặc ghi nhớ, cảm thấy kiệt sức về thể chất lẫn cảm xúc, và không thấy được nghỉ ngơi ngay cả sau khi ngủ.

Nó thường gặp — và có thể đến bất cứ lúc nào

Mệt mỏi là một trong những tác dụng phụ thường gặp nhất của việc điều trị ung thư. Hơn 80% người mắc ung thư trải qua mệt mỏi khi nhận hóa trị hoặc xạ trị.

Mệt mỏi có thể bắt đầu trước, trong hoặc sau khi điều trị. Đôi khi nó là một triệu chứng sớm của ung thư, hoặc nó có thể đến từ căng thẳng của việc chẩn đoán. Nó có thể xấu đi dần dần hoặc xuất hiện đột ngột. Mệt mỏi thường giảm sau khi kết thúc điều trị, nhưng một số người vẫn cảm thấy nó trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Nguyên nhân gây ra nó

Bản thân ung thư, các phương pháp điều trị ung thư, và các tác dụng phụ của điều trị đều có thể gây mệt mỏi.

• Bản thân ung thư. Tế bào ung thư sử dụng calo và chất dinh dưỡng mà cơ thể bạn cần để tạo năng lượng. Ung thư cũng có thể làm tăng nồng độ cytokine — những chất tự nhiên giúp chống nhiễm trùng nhưng có thể gây mệt mỏi khi ở nồng độ cao. Ung thư máu, và các loại ung thư ảnh hưởng đến hormone hoặc tiêu hóa, có nhiều khả năng gây mệt mỏi hơn.
• Các phương pháp điều trị. Phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, liệu pháp hormone, liệu pháp miễn dịch (immunotherapy) và liệu pháp nhắm trúng đích đều có thể làm giảm năng lượng của bạn. Nhận nhiều hơn một phương pháp điều trị có thể làm tăng mệt mỏi.
• Các tác dụng phụ khác. Thiếu máu, chán ăn, tiêu chảy, bốc hỏa, nhiễm trùng, đau, các vấn đề về giấc ngủ, và nôn đều có thể gây ra hoặc làm nặng thêm mệt mỏi.
• Tác động cảm xúc của ung thư. Lo âu, lo lắng, và mức căng thẳng cao có thể dẫn đến các vấn đề thể chất bao gồm mệt mỏi, mất ngủ và chán ăn.

Trao đổi với đội ngũ của bạn

Hãy nói với đội ngũ y tế của bạn nếu bạn cảm thấy rất yếu và mệt — đặc biệt nếu bạn không thể làm các hoạt động bình thường hoặc vẫn rất mệt ngay cả sau khi nghỉ ngơi.

Bác sĩ của bạn có thể cho bạn một bảng biểu, nhật ký hoặc sổ ghi mệt mỏi để ghi lại mức năng lượng mỗi ngày. Cùng với khám sức khỏe và xét nghiệm máu (để kiểm tra thiếu máu hoặc nhiễm trùng), điều này giúp đội ngũ của bạn tìm ra cách tốt nhất để kiểm soát tình trạng mệt mỏi của bạn.

Các cách điều trị và kiểm soát mệt mỏi

Đội ngũ của bạn thường điều trị mệt mỏi bằng cách làm giảm các tình trạng liên quan, chẳng hạn như thiếu máu, đau, hoặc trầm cảm. Khi không rõ nguyên nhân, họ điều trị các triệu chứng và dạy bạn các cách ứng phó.

Những điều có thể giúp giảm hoặc kiểm soát mệt mỏi bao gồm:

• Nghỉ ngơi và ngủ. Thực hành thói quen ngủ tốt, sắp xếp những giấc ngủ ngắn dưới một giờ trong ngày, và bắt đầu với việc quan trọng nhất khi năng lượng của bạn cao nhất.
• Tập thể dục và hoạt động thể chất. Tập thể dục, bao gồm đi bộ, có thể giúp bạn cảm thấy khá hơn và có nhiều năng lượng hơn trong và sau khi điều trị. Chọn một hoạt động bạn thích và lập kế hoạch với đội ngũ của bạn.
• Ăn uống. Một chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp bạn nhận đủ chất dinh dưỡng để có năng lượng. Nhiều người thấy các bữa nhỏ, thường xuyên dễ hơn ba bữa lớn. Uống nhiều nước và hạn chế caffeine và rượu.
• Các phương pháp thân–tâm. Khí công, thái cực quyền và yoga đã được nhận thấy làm giảm mệt mỏi cho người mắc ung thư. Các kỹ thuật thư giãn, hình dung có hướng dẫn, và châm cứu cũng có thể giúp ích.

Không có thuốc tiêu chuẩn nào được phê duyệt riêng cho mệt mỏi do ung thư, mặc dù một số đang được nghiên cứu.

Nhận được sự hỗ trợ

Bạn không đơn độc. Người thân và bạn bè có thể giúp với các công việc như nấu ăn, dọn dẹp và lái xe. Y tá hoặc nhân viên xã hội của bạn có thể giúp bạn tìm các dịch vụ cho những nhu cầu cá nhân như ăn uống và tắm rửa. Và nếu bạn đang chăm sóc một người bị mệt mỏi, sự hỗ trợ và nguồn lực cũng sẵn có cho bạn.

Nội dung này chỉ nhằm mục đích giáo dục và không thể thay thế cho tư vấn y tế. Hãy luôn trao đổi với đội ngũ y tế của bạn về tình trạng cụ thể của bạn.