Phẫu thuật điều trị ung thư là gì?

Phiên bản đơn giản

Phẫu thuật, khi dùng để điều trị ung thư, là một thủ thuật trong đó bác sĩ phẫu thuật lấy khối ung thư ra khỏi cơ thể bạn. Bác sĩ phẫu thuật là các bác sĩ y khoa được đào tạo đặc biệt về phẫu thuật.

Phẫu thuật có hiệu quả nhất với các khối u đặc nằm gọn trong một vùng. Đây là phương pháp điều trị tại chỗ, nghĩa là nó chỉ điều trị phần cơ thể có khối ung thư. Nó không được dùng cho bệnh bạch cầu (một loại ung thư máu) hoặc cho các loại ung thư đã lan rộng.

Phẫu thuật lấy khối ung thư ra khỏi cơ thể bạn và có hiệu quả nhất với các khối u đặc nằm trong một vùng.

Phẫu thuật được thực hiện như thế nào

Bác sĩ phẫu thuật thường dùng những con dao nhỏ, mỏng, gọi là dao mổ, và các dụng cụ sắc khác để cắt cơ thể. Phẫu thuật thường phải cắt qua da, cơ, và đôi khi cả xương. Sau phẫu thuật, những vết cắt này có thể đau và cần một khoảng thời gian để lành.

Gây mê giúp bạn không cảm thấy đau trong quá trình phẫu thuật. Gây mê nói đến các loại thuốc hoặc chất khác khiến bạn mất cảm giác hoặc mất ý thức. Có ba loại:

• Gây tê tại chỗ khiến mất cảm giác ở một vùng nhỏ của cơ thể.
• Gây tê vùng khiến mất cảm giác ở một phần của cơ thể, chẳng hạn như cánh tay hoặc chân.
• Gây mê toàn thân khiến mất cảm giác và mất hoàn toàn ý thức, giống như một giấc ngủ rất sâu.

Một số phương pháp điều trị không dùng dao mổ. Những phương pháp này bao gồm phẫu thuật lạnh (dùng nhiệt độ cực lạnh để phá hủy mô bất thường), laser (chùm ánh sáng mạnh cắt qua mô), tăng nhiệt (đưa mô tiếp xúc với nhiệt độ cao), và liệu pháp quang động (dùng thuốc phản ứng với ánh sáng).

Các loại phẫu thuật

Có nhiều loại phẫu thuật, khác nhau tùy theo mục đích, bộ phận cơ thể, lượng mô cần lấy đi, và đôi khi tùy theo sở thích của bệnh nhân. Phẫu thuật có thể là mổ mở hoặc xâm lấn tối thiểu:

• Trong mổ mở, bác sĩ phẫu thuật rạch một vết cắt lớn để lấy khối u, một ít mô lành, và có thể một số hạch bạch huyết lân cận.
• Trong phẫu thuật xâm lấn tối thiểu, bác sĩ phẫu thuật rạch vài vết cắt nhỏ thay vì một vết cắt lớn. Họ đưa một ống dài, mỏng có gắn camera nhỏ, gọi là ống nội soi ổ bụng (laparoscope), vào một trong các vết cắt. Camera cho thấy bên trong cơ thể trên màn hình, và các dụng cụ chuyên dụng đưa vào qua các vết cắt khác sẽ lấy khối u và một ít mô lành.

Vì phẫu thuật xâm lấn tối thiểu cần các vết cắt nhỏ hơn, nó cần ít thời gian hồi phục hơn so với mổ mở.

Vết cắt nhỏ hơn thường đồng nghĩa với thời gian hồi phục ngắn hơn.

Phẫu thuật chống lại ung thư như thế nào

Tùy vào loại ung thư của bạn và mức độ tiến triển của nó, phẫu thuật có thể được dùng để:

• Lấy toàn bộ khối u khi khối ung thư nằm gọn trong một vùng.
• Cắt giảm khối u (debulk) bằng cách lấy đi một phần, nhưng không phải toàn bộ. Cách này được dùng khi việc lấy toàn bộ khối u có thể làm tổn thương một cơ quan hoặc cơ thể. Lấy đi một phần khối u có thể giúp các phương pháp điều trị khác hoạt động tốt hơn.
• Làm giảm triệu chứng ung thư bằng cách lấy đi những khối u đang gây đau hoặc chèn ép.

Đôi khi phẫu thuật là phương pháp điều trị duy nhất bạn cần, nhưng thường thì bạn cũng sẽ làm các phương pháp điều trị ung thư khác.

Rủi ro của phẫu thuật

Bác sĩ phẫu thuật được đào tạo cao và sẽ làm mọi thứ có thể để ngăn ngừa các vấn đề, nhưng đôi khi các vấn đề vẫn xảy ra. Những vấn đề thường gặp là:

• Đau. Sau phẫu thuật, hầu hết mọi người bị đau ở phần cơ thể được phẫu thuật. Bác sĩ hoặc y tá của bạn có thể giúp bạn kiểm soát cơn đau — hãy trao đổi với họ trước khi phẫu thuật về việc kiểm soát đau, và sau đó hãy nói cho họ biết nếu cơn đau của bạn không được kiểm soát.
• Nhiễm trùng. Để giúp ngăn ngừa nhiễm trùng, hãy làm theo hướng dẫn của y tá về cách chăm sóc vùng bạn đã phẫu thuật. Nếu bạn bị nhiễm trùng, bác sĩ có thể kê một loại thuốc (kháng sinh) để điều trị.

Các rủi ro khác bao gồm chảy máu, tổn thương các mô lân cận, và phản ứng với thuốc gây mê. Hãy trao đổi với bác sĩ về những rủi ro có thể có đối với loại phẫu thuật của bạn.

Những gì có thể xảy ra

Trước khi phẫu thuật, một y tá có thể gọi điện để cho bạn biết cách chuẩn bị và về các xét nghiệm bạn cần làm, chẳng hạn như xét nghiệm máu, chụp X-quang ngực, hoặc điện tâm đồ (ECG). Bạn có thể không được ăn hoặc uống trong một khoảng thời gian nhất định trước khi phẫu thuật — điều quan trọng là làm theo những hướng dẫn này, nếu không ca phẫu thuật của bạn có thể phải dời lịch.

Trong khi phẫu thuật, một khi bạn đã được gây mê, bác sĩ phẫu thuật lấy khối ung thư, thường kèm theo một ít mô lành xung quanh. Điều này giúp tăng khả năng đã lấy được hết khối ung thư. Bác sĩ phẫu thuật cũng có thể lấy các hạch bạch huyết hoặc các mô lân cận khác để kiểm tra dưới kính hiển vi xem ung thư đã lan chưa.

Sau khi phẫu thuật, y tá sẽ cho bạn biết cách kiểm soát đau, những hoạt động nào nên làm và nên tránh, cách chăm sóc vết thương, cách nhận biết các dấu hiệu nhiễm trùng, và khi nào bạn có thể trở lại làm việc. Bạn sẽ có ít nhất một lần khám nữa với bác sĩ phẫu thuật một hoặc hai tuần sau khi về nhà.

Ăn uống và làm việc sau phẫu thuật

Phẫu thuật làm tăng nhu cầu dinh dưỡng tốt của bạn. Nếu bạn yếu hoặc thiếu cân, bạn có thể cần một chế độ ăn nhiều protein, nhiều calo trước khi phẫu thuật. Một số ca phẫu thuật thay đổi cách cơ thể bạn sử dụng thức ăn, đặc biệt là phẫu thuật miệng, dạ dày, ruột hoặc họng. Nếu bạn gặp khó khăn khi ăn, bạn có thể được cung cấp chất dinh dưỡng qua ống thông nuôi ăn hoặc đường truyền tĩnh mạch, và một chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp bạn.

Bạn sẽ cần nghỉ làm để phẫu thuật và hồi phục — từ một ngày đến nhiều tuần. Thời gian dài bao lâu phụ thuộc vào loại gây mê, loại và mức độ của ca phẫu thuật, và loại công việc bạn làm. Nếu bạn dự kiến thời gian hồi phục dài hơn, hãy trao đổi với người sử dụng lao động về việc nghỉ phép vì lý do y tế.

Nội dung này chỉ nhằm mục đích giáo dục và không thể thay thế cho tư vấn y tế. Hãy luôn trao đổi với đội ngũ y tế của bạn về tình trạng cụ thể của bạn.